سهيلا سلطاني
يکي از مدل هاي بانکداري الکترونيکي توسعه بانکداري بر اساس پايانه هاي فروش يا POS هاست که شامل توسعه شبکه پرداخت الکترونيکي در فروشگاه هايي است که با يک يا چند بانک براي نصب POS به توافق رسيده اند. تقريبا از سه سال پيش و با توسعه جدي، توزيع کارت هاي مبلغ دار، اعتباري و هديه از سوي بانک ها و شرکت هاي وابسته به آنها و افزايش مشکلات بانک مرکزي ناشي از هزينه هاي توليد اسکناس و عدم کارايي مطلوب دستگاه هاي خودپرداز و نقش منفي آنها در حل مشکلات حمل و نقل پول نقد در جامعه و همچنين مشکلات فراوان بر راه توسعه پول الکترونيکي در کشور شرايط به سمتي پيش رفت که توسعه شبکه پايانه هاي فروش به عنوان يکي از استراتژي اساسي در شبکه بانکي کشور مورد نظر قرار گيرد و از اين رو رقابت بسيار زيادي از سوي بانک هاي مختلف به ويژه بانک هاي خصوصي براي افزايش تعداد اين پايانه هاي در فروشگاه هاي کشور شکل گرفت.
با توسعه شبکه پايانه هاي فروش از يک سو شاهد حذف تدريجي اسکناس و تبعات منفي توليد و نشر اسکناس بر پيکره اقتصادي کشور خواهيم بود و از سوي ديگر با افزايش اعتماد و اعتقاد عمومي به کارايي کارت ها و POS ها شرايط براي کاهش نقدينگي در جامعه بهتر مي شود و بسياري از سرمايه هاي خرد سرگردان و راکد به سيستم اقتصادي کشور باز مي گردد و در اين شرايط رونق اقتصادي کشور تضمين خواهد شد.
در حال حاضر شرکت هاي تجارت الکترونيک پارسيان، ايز ايران، کامپسوتر سيستم ايران، خدمات انفورماتيک، فناوري اطلاعات پاسارگاد، سامان و... به طور جدي روي راه اندازي و توسعه سيستمي يا ابزاري پايانه هاي فروش در ايران کار مي کنند و در خوش بينانه ترين حالت رقمي در حدود صدوپنجاه هزار POS در جامعه وجود دارد که البته به دلايل مختلف از نظر فني و تعاملي مشکلاتي در شبکه اين پايانه ها وجود دارد که در اين مجال قصد بررسي اين مشکلات را نداريم ولي آنچه مشهود است با آمار دو درصدي تراکنش هاي شبکه شتاب روي پايانه هاي فروش مي توان اذعان کرد که POS ها هنوز براي مردم قابل اطمينان نيستند و اين مسئله مي توان در دو بعد کمي و کيفي جستجو کرد. براي همه گير شدن کاربري پايانه هاي فروش و ايجاد عدم رغبت به حمل پول نقد بايد شرايطي را فراهم کرد که مردم از دسترسي اسان به پايانه فروش فعال در هر فروشگاه مطمئن باشند بنابراين در شرايطي که همه شبکه فروشگاهي کشور متصل به پايانه هاي فروش باشد ناخودآگاه پول نقد از معاملات روزمره حذف خواهد شد.
در بهترين حالت کشور به بيش از ده ميليون POS نياز دارد تا يک جهش فوق العاده در توسعه عملي پرداخت الکترونيکي و حذف پول نقد را از جريان تراکنش هاي اقتصادي روزمره مردم شاهد باشيم. بنابراين بازار POS بسيار مناسب است و قطعا با کمي تبليغ و سرمايه گذاري شرايط روز به روز نيز بهتر مي شود و باعث جذب صاحبان فروشگاه ها و مردم به استفاده از اين سيستم ها مي شود دستيابي به اين هدف نه تنها هزينه نخواهد بود بلکه در عرض مدت کوتاهي سرمايه هاي نهاده شده را باز خواهد گرداند و فرصت مناسبي براي پر کردن خلا ناشي از عدم وجود پول الکترونيکي در کشور خواهد بود.